Cannabis tegen pijn | Wetenschappelijke studie

09.03.2021 16 min čtení

Therapeutische Cannabis tegen pijn - Wetenschappelijke analyse

Therapeutische cannabis genetics bevatten diverse cannabinoïden die verschillende pijntypen kunnen beïnvloeden. Een wetenschappelijke analyse van hoe THC en CBD verschillende pijnmechanismen aanpakken.

Een van de bekende bijwerkingen van medicinaal cannabis is pijnverlichting
Werkt therapeutische marihuana tegen alle soorten pijn of alleen tegen sommige? We zullen dit in het artikel van vandaag bekijken

Therapeutische cannabis staat bekend om zijn pijnstillende werking. Er zijn echter veel soorten pijn en de oorsprong ervan is divers. Het kiezen van de juiste soort, dosering en behandelingsmethode voor cannabis kan daarom voor veel patiënten behoorlijk moeilijk zijn. We weten nu dat verschillende cannabinoïden ( THC & CBD ) verschillend werken op verschillende soorten pijn. De kennis over welke soorten pijn cannabinoïden beïnvloeden en welke niet, is essentieel voor patiënten om de juiste soort te kiezen.

Soorten pijn en hun behandeling

Alle soorten pijn vallen in drie algemene categorieën:

Nociceptieve pijn

Neuropathische pijn

Centrale pijn (onderzoekers zijn het nog niet eens geworden over een universele naam voor deze pijn; bijvoorbeeld pijn bij fibromyalgie)

Voor de behandeling van pijn is het noodzakelijk om de optimale behandelingsstrategie te kiezen, aangezien elke pijnsoort zijn eigen oorzaak en oorsprong heeft.

Het pijngevoel ontstaat door de gecoördineerde activering van bepaalde hersencellen. Deze cellen zijn in staat om een pijnsignaal uit te zenden en tegelijkertijd de intensiteit indien nodig aan te passen. In sommige shocksituaties, waarbij sprake is van een lichamelijk letsel (nociceptieve pijn), kan het voorkomen dat de pijn aanvankelijk niet wordt waargenomen door de late reactie van de cellen. Denk maar aan het beeld van iemand die kort na een auto-ongeluk verward over straat loopt, alsof er niets aan de hand is.

De situatie kan echter ook precies omgekeerd zijn - centrale pijn betekent dat een schijnbaar oorzaakloze pijn optreedt zonder herkenbaar lichamelijk letsel of aandoening. Ook factoren zoals gesteldheid, stemming en de algemene context hebben een grote invloed op de pijnbeleving van patiënten. De kennis van al deze factoren kan vervolgens worden gebruikt om het ideale behandelplan (hier met medicinaal cannabis) samen te stellen, dat uiteraard van geval tot geval gedeeltelijk kan variëren.

Therapeutische cannabis tegen lichamelijke (nociceptieve) pijn

Laten we dus naar het eerste type pijn kijken: nociceptief. Nociceptieve pijn is over het algemeen het gevolg van weefselschade. Patiënten beschrijven dit type pijn meestal als scherpe, stekende en kloppende pijn die onmiddellijk na een verwonding optreedt. Om de beschadigde plek te repareren, begint het gewonde lichaamsweefsel onmiddellijk de benodigde hoeveelheid immuun- en ontstekingscellen te produceren. Door de overdracht van eiwitten en andere chemicaliën worden de spinale zenuwen geactiveerd en worden de hersencellen die verantwoordelijk zijn voor het pijngevoel geactiveerd.

"De patiënt moet de soort en dosering die hij tegen pijn wil behandelen zorgvuldig afwegen. Door deze twee factoren te optimaliseren, wordt de werking effectiever en wordt de ontwikkeling van een onnodig hoge tolerantie voorkomen."

Nociceptieve pijn kan worden verlicht door te voorkomen dat deze direct op de plaats van het letsel optreedt (verdoving) of door de ontstekingsreactie te blokkeren. Een andere strategie kan zijn om pijnsignalen geleidelijk te verlichten tijdens de reis door het ruggenmerg. Therapeutische cannabis kan in beide gevallen helpen.

THC en CBD, verreweg de meest voorkomende cannabinoïden, zijn effectief op de plaats van het letsel en op de plaats van de pijn. Bovendien werken beide sterk ontstekingsremmend. Het werkingsmechanisme is voornamelijk het vermogen van THC om de ontstekingsremmende reactie direct in immuuncellen te onderdrukken door de endocannabinoïde receptor CB2 te activeren. CBD helpt ook door cellen, macrofagen genaamd, "om te schakelen", die in plaats van ontstekingsbevorderende chemicaliën ontstekingsremmende stoffen beginnen te dragen. Bovendien zijn deze twee functies meerdere keren bevestigd in officieel onderzoek bij mensen en dieren.

Bovendien onderdrukt de activering van CB1-receptoren door THC ook de intensiteit van de reissignalen van het ruggenmerg naar de hersenen en verhoogt het de nadruk op de activering van opiaatreceptoren. Bovendien verhoogt CBD het aantal uitgeputte endogene (zelf aangemaakte) cannabinoïden van anandamide, die in wezen fungeren als eigen THC van het lichaam.

CBD richt zich ook op receptoren buiten het endocannabinoïde systeem in het lichaam. Bij pijn zijn dit voornamelijk GABA-remmers. Door GABA-remmers met CBD te ondersteunen, wordt een beter remmend effect gecreëerd - het afstompen van signalen op weg naar de hersenen.

Een belangrijke factor is ook het vermogen van cannabis om het algemene welzijn te ondersteunen. Als iemand zich goed voelt, neemt hij pijn minder waar. Door ons te concentreren op dingen die ons gelukkig maken, wordt de intensiteit van pijnsignalen op natuurlijke wijze verlicht. In dit geval is het ook een demonstratie van het mechanisme van "geest over lichaam", waarbij het verleggen van de focus naar aangenamere dingen leidt tot een directe verandering van het fysieke lichaam.

Cannabis-tolerantie vermindert de werking

Het effect van bevrediging, het activeren van endocannabinoïde receptoren en daarmee pijnverlichting begint af te nemen wanneer de patiënt een onnodig hoge tolerantie voor zijn dosis begint te ontwikkelen. In sommige gevallen, wanneer het lichaam van de patiënt gewend raakt aan een te hoge THC-dosis, kan de tolerantie worden gecompenseerd door de gebruikte hoeveelheid CBD te verhogen.

"Je kunt dus overstappen op een soort met een hoog CBD-gehalte of direct CBD-olie of extract aan de behandeling toevoegen."

Bovendien is een bijwerking van CBD een algemene verbetering van de stemming en het welzijn, die optreedt door de activering van serotoninereceptoren. Omdat bij patiënten met chronische pijn vaak stemmingsverslechteringen en vaak ook depressies optreden, is psychologische ondersteuning hier een welkom effect.

Therapeutische cannabis en neuropathische pijn

Neuropathische pijn verschilt van de hierboven genoemde nociceptieve pijn doordat het niet wordt veroorzaakt door een weefselletsel, maar direct door het zenuwstelsel. Neuropathische pijn klinkt misschien zeldzaam, maar komt zeer vaak voor. Dit type pijn treft ongeveer 7-10% van de bevolking en wordt veroorzaakt door een letsel, kneuzing of punctie waarbij zenuwbeschadiging optreedt. Neuropathische pijn kan ook voorkomen bij bepaalde ziekten en aandoeningen.

Bij multiple sclerose bijvoorbeeld stort de isolerende laag van het zenuwweefsel in, wat leidt tot de ontwikkeling van neuropathische pijn. Andere aandoeningen die neuropathische pijn veroorzaken zijn bijvoorbeeld HIV, diabetes of de ziekte van Parkinson. Chemotherapie is ook een van de meest voorkomende oorzaken van deze pijn.

Neuropathische pijn is veel gecompliceerder dan een nociceptieve behandeling. Omdat neuropathische pijn niet geworteld is in de ontstekingsreactie van het lichaam, is het met conventionele medicijnen zoals ibuprofen niet mogelijk om je op de bron van de pijn te concentreren. Veel patiënten wenden zich echter vanwege een veelheid aan oorzaken, of het nu gaat om verwondingen of amputaties, tot medicinaal cannabis om neuropathische pijn te behandelen.

"Net als bij nociceptieve pijn worden de CB1-receptoren bij een te hoge THC-dosis stomp (verhoogde tolerantie) en bijgevolg worden de vereiste effecten verminderd. Door de doseringen en verhoudingen van THC:CBD in evenwicht te brengen, is het mogelijk om de effectiviteit van de behandeling effectiever te maken en op lange termijn te gebruiken."

Ook in dit geval is medicinaal cannabis een potentieel hoogwaardig hulpmiddel en medicijn. Het nut en de effectiviteit van cannabis-therapie in dit geval is bevestigd in studies bij dieren en mensen.

Marihuanasoorten met een hoog CBD-gehalte tegen pijn

CBD is bijvoorbeeld ook nuttig als preventieve maatregel tegen het ontstaan van neuropathische pijn tijdens chemotherapie. CBD kan op deze manier worden gebruikt als profylactische therapie (voorkomen van schade), voornamelijk vanwege het feit dat het gebruik ervan de effectiviteit van de chemotherapie zelf niet vermindert.

Een klassiek voorbeeld van neuropathische pijn is naast chemotherapie het beknellen van de heupzenuw (ischiadicus), waarbij pijn in de onderrug, achterkant van het bovenbeen en tintelingen in de benen optreedt. Bij ischias is er ook een toename van het aantal CB2-receptoren, die zorgen voor activering en daarmee gepaard gaande pijnverlichting - ja, bijvoorbeeld door CBD.

Het onderzoek naar het potentiële voordeel van het activeren van deze receptoren bevestigt dat op deze manier een verdoving van de signalen in het zenuwstelsel en daarmee de gewenste vermindering van de door de patiënt ervaren pijn kan worden bereikt.

Therapeutische marihuana en behandeling van centrale pijn

Centrale pijn is een naam die zich recentelijk heeft gevestigd als algemene beschrijving van alle pijn die berust op een disfunctie van het zenuwstelsel. In sommige gevallen kan zich na een lichamelijk letsel centrale pijn ontwikkelen, maar in de meeste gevallen gaat het om pijn die geen oorzaak lijkt te hebben. Fibromyalgie is in dit geval een klassiek voorbeeld van een ziekte die een foutieve signaaloverdracht in het zenuwstelsel veroorzaakt. Door de onderbreking van de juiste uitwisseling van zenuwimpulsen ervaren patiënten schijnbaar grondeloze pijngevoelens.

Het mysterie van centrale pijn en de moeilijkheid om de oorzaak ervan te bepalen, wordt natuurlijk vertraagd door het onderzoek naar het gebruik van cannabis als behandeling. De enige maatregel hier is een studie met 26 patiënten met fibromyalgie, waarbij alle deelnemers het erover eens waren dat het gebruik van therapeutische cannabis tegen de symptomen helpt.

"Een verrassend positief resultaat van een studie met 26 fibromyalgiepatiënten was het feit dat de helft van hen de oorspronkelijke pillen volledig heeft gestopt dankzij het gebruik van medicinale cannabis."

Daarom kunnen we aannemen dat medicinale cannabis een potentiële hulp is voor alle patiënten die lijden aan zowel fibromyalgie als andere soorten centrale pijn.

Therapeutische cannabis of opiaten?

Om een goed beeld te krijgen van hoeveel mensen zich voor verschillende pijnen laten behandelen, is het goed om te bedenken dat het er meer zijn dan alle diabetici, mensen met hartziekten en kankerpatiënten samen. Een van de meest aangeboden therapieën is het gezamenlijk voorschrijven van pijnstillers en opiaten zoals Vicodin of Tramal.

"Als we zeer lage doses cannabis of pijnstillers gebruiken, zullen we niet het gewenste effect bereiken. Op het moment dat we echter beide stoffen combineren, is het effect vele malen hoger."

Het overmatig voorschrijven van opiaten aan iedereen die "een beetje steekt", is vooral in de Verenigde Staten uit de hand gelopen. Het is niet verrassend dat de situatie in de VS de "opiatenepidemie" wordt genoemd en de staat kost ongeveer 504 miljard dollar per jaar. De belangrijkste schade is natuurlijk het verlies van mensenlevens (tot 30.000 slachtoffers per jaar alleen al in de Verenigde Staten) en het lijden van de families van de overledenen. Uit de situatie blijkt duidelijk dat het noodzakelijk is om passende maatregelen te nemen tegen de ongelukkige situatie. De Amerikaanse federale overheid en andere regeringen in de huidige wereld negeren echter vaak een zeer veelbelovende oplossing: medicinale cannabis.

We hebben al uitgelegd dat medicinale cannabis kan helpen bij verschillende soorten pijn. Het is nu goed om te weten dat het in bepaalde gevallen indien nodig ook in combinatie met opiaten en pijnstillers kan worden gebruikt. Het voordeel ligt hier in de mogelijkheid om de gebruikte opiaatdoses en daarmee de bijbehorende risico's aanzienlijk te verminderen.

Pijnstillers activeren CB1-receptoren

Opium als pijnstillende stof is millennia oud, in de regio Zuidwest-Azië rond 3.500 v.Chr. Cannabis volgde een half millennium later. Het is niet bekend of de twee medicijnen tussen vandaag en de geschiedenis ooit samen zijn gebruikt. Degenen die er soms aan dachten, waren echter zeker aangenaam verrast.

De huidige wetenschappelijke kennis belicht het mechanisme van de gezamenlijke werking van cannabis en opiaten. In combinatie is er een zekere synergie en een versterking van het effect van de behandeling. Dit effect is het duidelijkst in kleine doses - als u alleen een minimale hoeveelheid THC of pijnstillers inneemt, wordt de pijn niet onderdrukt. De combinatie van de minimumdoses van beide stoffen heeft echter een meervoudig, positief effect.

Marihuana en combinaties met pillen

In een recent uitgevoerde dubbelblinde, placebogecontroleerde studie (de gouden standaard voor klinisch onderzoek) onderzochten de onderzoekers bijvoorbeeld de effecten van een kleine dosis cannabis (met behulp van een soort met 5,6% laag THC-gehalte) in combinatie met een kleine hoeveelheid van de veelgebruikte pijnstiller oxycodon (2,5 mg). Geïsoleerd werkten deze pijndoses niet, zoals de onderzoekers hadden verwacht. In combinatie konden de patiënten in de tests echter hogere gesimuleerde pijn weerstaan.

De vraag is natuurlijk: is het mogelijk dat THC-cannabinoïde geactiveerde CB1-receptoren kunnen interageren met opiaatreceptoren? Het huidige bewijs wijst daarop.

Neem bijvoorbeeld muizen die zo zijn gefokt dat ze geen CB1-receptoren in het lichaam hebben (ja, iedereen kan muizen fokken naar zijn eigen smaak!). Als we deze muizen cocaïne, amfetaminen of nicotine gaan geven, zullen ze er steeds meer plezier aan beleven. Het toedienen van opiaten maakt ze echter niet opgewekt, omdat ze heroïne simpelweg niet kunnen waarnemen. Dit vertelt ons ook dat drugs zoals heroïne onder andere door het activeren van de receptoren van het endocannabinoïde systeem een gevoel van euforie kunnen veroorzaken.

"Morfine is normaal gesproken een zeer effectieve pijnstiller. Als we het echter aan muizen zonder CB1-receptoren geven, wordt het een volkomen onbruikbaar medicijn."

CB1-receptoren zijn dus enerzijds verantwoordelijk voor de aangename werking van opiaten en anderzijds voor pijnverlichting. Pijn is een subjectief gevoel en de omvang ervan wordt bepaald door verschillende belangrijke factoren:

Inkomende signalen van de plaats van de aandoening (bijv. ontstoken knie)

Cognitieve factoren (focussen op of negeren van pijn)

Contextfactoren (verwacht je dat iets pijn doet?)

Stemmingsfactor (toevoegen van depressie, angst)

Chemische factoren (verschillende functies van opiaat- en endocannabinoïde receptoren)

Genetica

Opioïde medicijnen richten zich met name op twee van deze factoren: ze verminderen inkomende signalen van de plaats van de aandoening en verhogen tegelijkertijd de subjectieve stemming van de patiënt door het vrijkomen van dopamine.

Het langdurig toedienen van opiaten leidt echter tot directe veranderingen in de hersenen en een vermindering van het aantal CB1-receptoren. Hierdoor wordt ook het gewenste effect van de medicijnen verminderd, gevolgd door een dosisverhoging. Dit is een klassiek fenomeen van verhoogde tolerantie. Op dit moment bestaat het grootste behandelingsrisico: de mogelijkheid van een overdosis.

Cannabis en opiaten: receptorensamenwerking

Zenuwprikkels die het pijngevoel overbrengen, ontstaan op de plaats van het letsel en reizen onmiddellijk naar de zenuwsnelweg (ruggenmerg) en vervolgens naar de hersenen. Zodra de signalen het ruggenmerg verlaten, worden kritische pijnverwerkers geactiveerd, waaronder de thalamus, cortex en het eindhersenen. Als u dus een pijnbehandeling wilt voorstellen, moet u vooral het vertrek van signalen vanaf de pijnplaats beperken en voorkomen dat ze door het ruggenmerg reizen.

"Interessant is dat CB1-receptoren en opiaatreceptoren in de hersengebieden die verantwoordelijk zijn voor de pijnverwerking aan elkaar kleven."

Tijdens het onderzoek observeerden de onderzoekers een bijzondere interactie tussen deze receptorgroepen en een over het algemeen vergelijkbare signaaloverdracht. De theorie hier is dat ze in staat zijn om te interageren. Wanneer de juiste, kleine dosis opiaten samen met plantaardige cannabinoïden wordt toegediend, worden beide receptoren synchroon geactiveerd en hebben ze meerdere effecten tegen pijn.

THC is onder andere in staat om CB2-receptoren te activeren, maar hun interactie met opiaatreceptoren is veel minder onderzocht. Het verreweg belangrijkste bewijs voor het positieve effect van CB2-receptoractivering is, zoals vermeld in het eerste deel van het artikel, het directe effect op de plaats van het letsel door zowel de pijn als de ontstekingsreactie te verminderen.

Veelbelovend cannabisonderzoek in opkomst

Studies die zich bezighouden met de potentiële therapeutische effecten van cannabis nemen als paddenstoelen na regen toe, en geen wonder. Hoewel sommige onderzoeken slechts zwakke effecten van cannabis tegen pijn rapporteren, gaat het in de meeste gevallen om het gebruik van de verkeerde soort. Zoals hierboven vermeld, leidt het gebruik van marihuana met een hoog THC- en laag CBD-gehalte zowel tot een snellere tolerantie als tot een grotere kans op nadelige bijwerkingen.

Sommige cannabisproducten met een hoog THC-gehalte kunnen aanvankelijk goed tegen pijn werken, maar ze zijn geen absoluut optimale strategie voor de langdurige behandeling van pijn.

"In plaats daarvan geven ervaren patiënten de voorkeur aan cannabis-extracten van CBD of proberen ze soorten met een uitgebalanceerd gehalte van beide cannabinoïden te vinden ."

Bron: leafly.com

Auteur: Josh Kaplan